NCS101 - Bài 9: Reviewer 2 - Ác Mộng Của Mọi Tiến Sĩ

2 giờ sáng, ting ting! Email báo kết quả từ tạp chí. Tim đập chân run. Mở ra xem...

- Reviewer 1: "Bài viết thú vị, đóng góp tốt. Cần sửa vài lỗi chính tả." -> Yeah! Yêu thế!
- Reviewer 2: "Bài viết này có vấn đề lớn về phương pháp luận. Tiếng Anh chưa đạt chuẩn học thuật. Lập luận thiếu căn cứ. Đề nghị từ chối (Reject)." -> Đùng! Sét đánh ngang tai.

Chào mừng bạn đến với thế giới thực. Reviewer 2 là một khái niệm huyền thoại (meme) trong giới học thuật, ám chỉ những người phản biện khó tính, cực kỳ khắt khe. Họ sẽ bới lông tìm vết, chê bài của bạn tơi tả.

Năm giai đoạn đau khổ (Kèm cách xử lý)

1. Chối bỏ: "Chắc họ đọc nhầm bài ai ấy chứ?"
2. Giận dữ: "Ông này chả hiểu gì bài mình cả! Sao nhận xét vô lý thế!"
3. Trầm cảm: "Mình dốt quá, chắc nghỉ nghiên cứu thôi."
4. Chấp nhận: "Khoan đã, hình như họ nói cũng... có lý."

Công bằng mà nói, nhiều Reviewer 2 khó tính chính là những người đã cứu bài của tôi khỏi việc trở thành một nghiên cứu hời hợt. Nhờ những lời chê "rát mặt" đó mà bài báo chặt chẽ hơn hẳn.

Checklist "Sinh Tồn": Cách xử lý Reviewer 2

Đừng phản ứng theo cảm xúc. Hãy làm việc như một cái máy chuyên nghiệp:

- 1. Tắt máy đi ngủ: Đọc comment xong thì đóng lại ngay. Đừng trả lời khi đang nóng giận (sau 24h hãy quay lại).
- 2. Bóc tách từng ý: Đừng trả lời chung chung. Hãy copy nguyên văn từng câu hỏi của Reviewer và trả lời ngay bên dưới.
- 3. Highlight thay đổi: Sửa chỗ nào trong bài thì phải tô màu hoặc chỉ rõ "Dòng X, Trang Y". Giúp Reviewer đỡ mất công tìm.
- 4. Không bao giờ nói "Reviewer hiểu nhầm ý tôi": Hãy nhận lỗi về mình: "Cảm ơn Reviewer đã chỉ ra chỗ chưa rõ nghĩa, chúng tôi xin viết lại đoạn này để rõ hơn..."
- 5. Nếu không sửa được: Phải có lý do thuyết phục + trích dẫn tài liệu (Reference) để bảo vệ quan điểm. Đừng cãi cùn.

Tuyệt chiêu: "Bánh mì kẹp thịt" (The Sandwich Method)

Khi viết thư trả lời (Response Letter), thái độ quan trọng hơn trình độ. Hãy dùng chiến thuật này:

- Lớp vỏ trên (Positive): "Chúng tôi xin chân thành cảm ơn Reviewer 2 vì những nhận xét vô cùng sâu sắc (insightful comments), giúp nâng tầm chất lượng bài viết..."
- Lớp thịt (Constructive): Trình bày chi tiết cách sửa từng lỗi. "Về ý kiến X, chúng tôi đã sửa lại... Về ý kiến Y, chúng tôi xin giải trình..."
- Lớp vỏ dưới (Grateful): "Một lần nữa, cảm ơn ông/bà đã dành thời gian quý báu..."

Bạn ngoan, cầu thị, chuyên nghiệp thì Reviewer khó tính mấy cũng sẽ gật đầu. Chúc các bạn "thuần phục" được mọi Reviewer!